Β΄ Κυριακή των Νηστειών (Αγίου Γρηγορίου Παλαμά) | VIDEO

In other languages: BG

Την Β΄ Κυριακή των νηστειών εορτάζουμε τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά Αρχιεπίσκοπο  Θεσσαλονίκης τον  Θαυματουργό (1296 – 1360). Έζησε σε μια πολύ δύσκολη εποχή. Παρόλο που μεγάλωσε μέσα στα ανάκτορα δεν παρέμεινε σε αυτά και ασπάσθηκε τον μοναχικό βίο. Έζησε στο  Άγιο Όρος και εν συνεχεία χειροτονήθηκε επίσκοπος Θεσσαλονίκης.

Τότε εμφανίζεται μια αίρεση που υποστήριζε ότι η θέωση του ανθρώπου είναι μια φιλοσοφική πρόοδος, ένας λογικός στοχασμός, χωρίς την Χάρη του Αγίου Πνεύματος και τις ενέργειές του.

Ο Άγιος αγωνίστηκε εναντίον αυτής της αίρεσης λέγοντας, ότι η θέωση του ανθρώπου είναι η μετοχή στις άκτιστες ενέργειες του Θεού, οι οποίες αγκαλιάζουν και αγιάζουν ολόκληρο τον άνθρωπο, ο οποίος γίνεται ΕΝΑ με τον Πανάγιο Θεό.

 Για να μπορέσει ο άνθρωπος να φτάσει στη θέωση πρέπει να το θελήσει αρχικά ο ίδιος και να καταβάλει έναν αγώνα, μια άσκηση.

Απαραίτητο για την θέωση είναι η Θεία Χάρις, η οποία υπάρχει στα μυστήρια της Εκκλησίας. Η ανθρώπινη προαίρεση και ο πνευματικός αγώνας, μαζί με τη θεία Χάρις οδηγούν τον άνθρωπο στη θέωση.

Ο Άγιος έλεγε πως αν δεν υπάρχει η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ο άνθρωπος από μόνος του δεν σώζεται. Δεν σώζουν οι ιδέες, οι φιλοσοφίες, οι στοχασμοί, τα ηθικά πρότυπα αλλά μόνο η Εκκλησία στην οποία υπάρχει η Χάρις του Αγίου Πνεύματος. Οι νηστείες, οι προσευχές, οι γονυκλισίες, η συμμετοχή μας στις ακολουθίες  και όλα όσα περιλαμβάνει η Εκκλησία για τον πνευματικό αγώνα μας χαρίζουν μια εμπειρία, ένα βίωμα ολοζώντανο με τον αληθινό Θεό.

Πολλοί θεωρούν την Εκκλησία σαν ένα χώρο ιδεολογικό και όχι Σωτηριολογικό. Ζητούν να εκσυγχρονιστεί και να αποκτήσει κοσμικό χαρακτήρα και πιστεύουν ότι σκοπός του ανθρώπου, είναι να είναι απλά ένας καλός καθώς πρέπει άνθρωπος. Δεν βλέπουν όμως το πιο σημαντικό αυτό στο οποίο απαντά ανά τους αιώνες, στο νόημα της ζωής του ανθρώπου που δεν είναι άλλο από το να γίνουμε Άγιοι. Η Εκκλησία δεν είναι χώρος δικαίων αλλά  αμαρτωλών, μπαίνεις λύκος και βγαίνεις αρνάκι, μπαίνεις πόρνη, ληστής, τελώνης, άσωτος και βγαίνεις Άγιος.

Ο Άγιος Γρηγόριος τόνισε την σπουδαιότητα του σώματος στον πνευματικό αγώνα και απέδειξε, όπως και όλοι οι Άγιοι ανά τους αιώνας και έως τους αιώνας, ότι ο Θεός αγιάζει και το Σώμα. Πόσο μεγάλη απάντηση είναι αυτή σε όλους όσους υποστηρίζουν στην καύση των νεκρών.

Ο κορυφαίος αυτός θεολόγος και διδάσκαλος των Ορθοδόξων δογμάτων και ακαταγώνιστος πολέμιος των κακοδοξιών μας απαντά στο σήμερα. Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε την Β΄ Κυριακή των νηστειών ως “δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας”  διότι  η διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου, είναι η διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας.


Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον  (Κατέβασμα)
Ἦχος πλ. δ’.
Ὀρθοδοξίας ὁ φωστήρ, Ἐκκλησίας τὸ στήριγμα καὶ διδάσκαλε, τῶν Μοναστῶν ἡ καλλονή, τῶν θεολόγων ὑπέρμαχος ἀπροσμάχητος, Γρηγόριε θαυματουργέ, Θεσσαλονίκης τὸ καύχημα, κῆρυξ τῆς χάριτος, ἱκέτευε διὰ παντός, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Έτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Τὸ πολύφωνον στόμα τῆς θείας χάριτος, τῶν Ὀρθοδόξων δογμάτων τὴν ἀληθῆ θησαυρόν, ἀνυμνοῦμέν σε πιστῶς Πάτερ Γρηγόριε· τῆς Ἐκκλησίας γὰρ φωστήρ, ἀνεδείχθης φαεινός, καὶ κλέος Θεσσαλονίκης· ἥτις ἐν σοὶ καυχωμένη, λαμπρῶς γεραίρει τοὺς ἀγῶνάς σου.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ’. Τῇ ὑπερμάχῳ.
Τὸ τῆς σοφίας ἱερὸν καὶ θεῖον ὄργανον Θεολογίας τὴν λαμπρὰν συμφώνως σάλπιγγα Ἀνυμνοῦμέν σε Γρηγόριε θεορρῆμον. Ἀλλ’ ὡς νοῦς νοΐ τῷ πρώτῳ παριστάμενος, Πρὸς αὐτὸν τὸν νοῦν ἡμῶν Πάτερ ὁδήγησον, Ἵνα κράζωμεν, χαῖρε κῆρυξ τῆς χάριτος.

Έτερον Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.
Θεσσαλονίκη ἡ περίβλεπτος πόλις, τὴν σὴν ἁγίαν ἑορτάζουσα μνήμην, πρὸς εὐφροσύνην συγκαλεῖται ἅπαντας· ταύτης ποιμενάρχης γάρ, θεοφόρος ἐδείχθης, καὶ σοφὸς διδάσκαλος, Ἐκκλησίας ἁπάσης· χαριστηρίους ὅθεν σοι ᾠδάς, ᾄδομεν πάντες, Γρηγόριε μέγιστε.

Μεγαλυνάριον
Χαίροις Ἐκκλησίας λαμπρὸς φωστήρ, καὶ Θεσσαλονίκης, ποιμενάρχης θεοειδής· χαίροις τοῦ ἀκτίστου, φωτὸς ὄργανον θεῖον, καὶ θεολόγων στόμα, Πάτερ Γρηγόριε.



Βιογραφία

Φωτός λαμπρόν κήρυκα νυν όντως μέγαν,
Πηγή φάους άδυτον άγει προς φέγγος.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ήταν δεινός θεολόγος και διαπρεπέστατος ρήτορας και φιλόσοφος. Δεν γνωρίζουμε το χρόνο και τον τόπο της γέννησής του. (Ο Σ. Ευστρατιάδης όμως, στο αγιολόγιο του, αναφέρει ότι ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε το 1296 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη, από τον Κωνσταντίνο τον Συγκλητικό και την ευσεβέστατη Καλλονή). Ξέρουμε όμως, ότι κατά το πρώτο μισό του 14ου αιώνα μ.Χ. ήταν στην αυτοκρατορική αυλή της Κωνσταντινούπολης, απ’ οπού και αποσύρθηκε στο Άγιο Όρος χάρη ησυχότερης ζωής, και αφιερώθηκε στην ηθική του τελειοποίηση και σε διάφορες μελέτες.

Το 1335 μ.Χ. με τους δύο αποδεικτικούς λόγους του «Περί εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος», ήλθε σε σύγκρουση με τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, ο οποίος δίδασκε πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει το Θεό, κι ακόμα περισσότερο δεν μπορεί να ενωθεί μαζί Του. Κατά τα λεγόμενα του Βαρλαάμ, ο Θεός είναι «κλειστός στον εαυτό του» και δεν μπορεί να ενωθεί με τους ανθρώπους. Επομένως, οι «ησυχαστές», οι μοναχοί δηλαδή εκείνοι που έλεγαν ότι μπορεί ο άνθρωπος, αν έχει καθαρή καρδιά και αν συγκεντρωθεί στην «καρδιακή προσευχή» (το «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με»), να ενωθεί με το Θεό και να φωτισθεί και να δει το Άκτιστο φως, ασχέτως της μόρφωσής του, δεν ήταν Ορθόδοξοι αλλά «μεσσαλιανιστές» και «ομφαλόψυχοι». Μετά από αυτές τις τοποθετήσεις του Βαρλαάμ, ο Παλαμάς εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη από όπου και άρχισε τον αγώνα «υπέρ των Ιερώς ησυχαζόντων», δηλ. αυτών που ασκούσαν τον ησυχασμό, συγγράφοντας μάλιστα και τους ομώνυμους λόγους του. Το ζητούμενο της πάλης αυτής ήταν κυρίως το μεθεκτικόν ή αμέθεκτον της θείας ουσίας. Ο Γρηγόριος, οπλισμένος με μεγάλη πολυμάθεια και ισχυρή κριτική για θέματα αγίων Γραφών, διέκρινε μεταξύ θείας ουσίας αμεθέκτου και θείας ενεργείας μεθεκτής. Και αυτό το στήριξε σύμφωνα με το πνεύμα των Πατέρων και η Εκκλησία επικύρωσε την ερμηνεία του με τέσσερις Συνόδους. Στην τελευταία, που έγινε στην Κωνσταντινούπολη το 1351 μ.Χ., ήταν και ο ίδιος ο Παλαμάς. Αλλά ο Γρηγόριος έγραψε πολλά και διάφορα θεολογικά έργα, περίπου 60.

Αργότερα ο Πατριάρχης Ισίδωρος, τον εξέλεξε αρχικά επίσκοπο Θεσσαλονίκης. Λόγω όμως των τότε ζητημάτων, αποχώρησε πρόσκαιρα στη Λήμνο. Αλλά κατόπιν ανέλαβε τα καθήκοντα του. Πέθανε το 1360 μ.Χ. και τιμήθηκε αμέσως σαν Άγιος. Ο Πατριάρχης Φιλόθεος, έγραψε το 1376 μ.Χ. εγκωμιαστικό λόγο στο Γρηγόριο Παλαμά, μαζί και ακολουθία και όρισε την εκκλησιαστική μνήμη του στη Β’ Κυριακή της Μ. Τεσσαρακοστής.

Το τίμιο σώμα του, μετά από την εκταφή, υπήρξε άφθαρτο, δηλαδή δέν σάπισε, αλλά ευωδίαζε και θαυματουργούσε. Στούς λατίνους όμως, τους υποτελείς του Πάπα, ήταν χονδρό αγκάθι η ενθύμιση του Αγίου και μάλιστα ολόσωμου. Γι αυτό πολλες φορές τον συκοφαντούσαν λέγοντας, πως για τα αμαρτήματά του έμεινε «άλυωτος», δέν δέχθηκε από απέχθεια η γη να τον διαλύσει «στα εξ ων συνετέθη»! Τον 19ο αιώνα μ.Χ. ο ναός του Αγίου καταστράφηκε από φωτιά και το τίμιο σκήνωμά του κάηκε αφήνοντας μόνον τα οστά ανέπαφα!

Τόσο γινάτι κράτησαν οι καθολικοί που όταν τυπώνονταν οι εκκλησιαστικές μας ακολουθίες στην Βενετία – κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας – ο Δόγης έδινε την άδειά του για την έκδοση, μόνον εφόσον δέν υπήρχε σχετική αναφορά στον Αγιο. Έτσι για αρκετά χρόνια που κυκλοφορούσαν τα έντυπα από την Βενετία, η γιορτή του είχε σχεδόν ξεχαστεί. Περί τα μέσα και τέλη του 20ου αιώνα, επανήλθε η μνήμη των ενδόξων αγώνων του και έλαβε την πρέπουσα θέση στον χώρο των Ορθόδοξων ναών.

DONATE TO DOXOLOGIA INFONEWS

BANK: Eurobank Bulgaria AD (Postbank)

IBAN: BG46 BPBI 8898 4030 6876 01

or through PayPal